ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم،بۈگۈن

شىركەت قانۇنى( ئەڭ يېڭى تۈزۈتۈلگەن)

جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شىركەت قانۇنى( ئەڭ يېڭى تۈزۈتۈلگەن)
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى رەئىسىنىڭ پەرمانى
    (8 – نومۇرلۇق)
    ‹‹مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ <جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ دېڭىز– ئوكيان مۇھىتىنى ئاسراش قانۇنى> قاتارلىق يەتتە قانۇنغا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارارى›› 2013 – يىل 12 – ئاينىڭ 28 – كۈنى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى 12 – نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ 6 – يىغىنىدا ماقۇللىنىپ، ھازىر ئېلان قىلىندى.
    ‹‹مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ <جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ دېڭىز– ئوكيان مۇھىتىنى ئاسراش قانۇنى> قاتارلىق يەتتە قانۇنغا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارارى››دا ‹‹جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ دېڭىز– ئوكيان مۇھىتىنى ئاسراش قانۇنى››، ‹‹جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ دورا باشقۇرۇش قانۇنى››، ‹‹جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ ئۆلچەم قانۇنى››، ‹‹جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بېلىقچىلىق قانۇنى››، ‹‹جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ تاموژنا قانۇنى››، ‹‹جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ تاماكا مونوپول تىجارىتى قانۇنى››غا تۈزىتىش كىرگۈزۈلدى، ئېلان قىلىنغان كۈندىن باشلاپ يولغا قويۇلسۇن؛ ‹‹جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شىركەت قانۇنى››غا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارار 2014 – يىل 3 – ئاينىڭ 1 – كۈنىدىن باشلاپ يولغا قويۇلسۇن.
    جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ رەئىسى شى جىنپىڭ
    2013 – يىل 12 – ئاينىڭ 28 – كۈنى
    (1993 – يىل 12 – ئاينىڭ 29 – كۈنى 8 – نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ 5 – يىغىنىدا ماقۇللانغان، 1999 – يىل 12 – ئاينىڭ 25 – كۈنى 9 – نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى 13 – يىغىنىنىڭ ‹‹<جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شىركەت قانۇنى>غا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارارى››غا ئاساسەن 1 – قېتىم تۈزىتىلگەن، 2004 – يىل 8 – ئاينىڭ 28 – كۈنى 10 – نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى 11 – يىغىنىنىڭ ‹‹<جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شىركەت قانۇنى>غا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارارى››غا ئاساسەن 2 – قېتىم تۈزىتىلگەن، 2005 – يىل 10 – ئاينىڭ 27 – كۈنى 10 – نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ 18 – يىغىنىدا ئۆزگەرتىلگەن، 2013 – يىل 12 – ئاينىڭ 28 – كۈنى 12 – نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى 6 – يىغىنىنىڭ ‹‹<جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ دېڭىز – ئوكيان مۇھىتىنى ئاسراش قانۇنى> قاتارلىق يەتتە قانۇنغا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارارى››غا ئاساسەن 3 – قېتىم تۈزىتىلدى)
    مۇندەرىجە
    1 – باب ئومۇمىي پىرىنسىپ
    2 – باب چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ قۇرۇلۇشى ۋە تەشكىلىي ئاپپاراتى
    1 – پاراگراف قۇرۇش
    2 – پاراگراف تەشكىلىي ئاپپارات
    3 – پاراگراف بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى ھەققىدە ئالاھىدە بەلگىلىمە
    4 – پاراگراف دۆلەت شېرىكسىز شىركىتى ھەققىدە ئالاھىدە بەلگىلىمە
    3 – باب چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ پاي ھوقۇقىنى ئۆتۈنۈپ بېرىش
    4 – باب پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ قۇرۇلۇشى ۋە تەشكىلىي ئاپپاراتى
    1 – پاراگراف قۇرۇش
    2 – پاراگراف پايچىكلار يىغىنى
    3 – پاراگراف مۇدىرىيەت، دىرېكتور
    4 – پاراگراف نازارەتچىلىك ھەيئىتى
    5 – پاراگراف بازارغا سالغۇچى شىركەتنىڭ تەشكىلىي ئاپپاراتى ھەققىدە ئالاھىدە بەلگىلىمە
    5 – باب پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ پېيىنى تارقىتىش ۋە ئۆتۈنۈپ بېرىش
    1 – پاراگراف پاي تارقىتىش
    2 – پاراگراف پاي ئۆتۈنۈپ بېرىش
    6 – باب شىركەتنىڭ مۇدىرى، نازارەتچىسى، ئالىي باشقۇرغۇچىلىرىنىڭ سالاھىيىتى ۋە مەجبۇرىيىتى
    7 – باب شىركەت زايومى
    8 – باب شىركەت مالىيەسى، بوغالتىرلىقى
    9 – باب شىركەتلەرنى قوشۇۋېتىش، ئايرىۋېتىش، كاپىتالنى كۆپەيتىش، ئازايتىش
    10 – باب شىركەتنى تارقىتىۋېتىش، ھېسابات ئېنىقلاش
    11 – باب چەت ئەل شىركەتلىرىنىڭ شۆبە – تارماق ئاپپاراتلىرى
    12 – باب قانۇن جاۋابكارلىقى
    13 – باب قوشۇمچە پىرىنسىپ
    1 – باب ئومۇمىي پىرىنسىپ
    1 – ماددا بۇ قانۇن شىركەتنىڭ تەشكىلى ۋە ھەرىكىتىنى قېلىپلاشتۇرۇش، شىركەتلەر، پايچىلار ۋە ھەقدارلارنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇق – مەنپەئىتىنى قوغداش، ئىجتىمائىي ۋە ئىقتىسادىي تەرتىپنى ساقلاش، سوتسىيالىستىك بازار ئىگىلىكىنىڭ تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈش مەقسىتىدە چىقىرىلدى.
    2 – ماددا بۇ قانۇندا ئېيتىلغان شىركەت مۇشۇ قانۇنغا ئاساسەن جۇڭگو تەۋەسىدە قۇرۇلغان چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى ۋە پاي چەكلىك شىركىتىنى كۆرسىتىدۇ.
    3 – ماددا شىركەت كارخانا تىپىدىكى قانۇنىي ئىگە بولۇپ، قانۇنىي ئىگىگە خاس مۇستەقىل مال – مۈلكى بولىدۇ، قانۇنىي ئىگىلىك مال – مۈلۈك ھوقۇقىغا ئىگە بولىدۇ. شىركەت قەرز جاۋابكارلىقىنى بارلىق مال – مۈلكى بىلەن ئۈستىگە ئالىدۇ.
    چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ پايچىكلىرى شىركەت ئالدىدا لەۋزى قىلغان مەبلەغ سوممىسىغا تۇشلۇق جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدۇ؛ پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ پايچىلىرى شىركەت ئالدىدا سېتىۋالغان پېيىغا تۇشلۇق جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدۇ.
    4 – ماددا شىركەت پايچىكلىرى مۈلۈك پايدا ھوقۇقى، چوڭ – چوڭ ئىشلاردا تەدبىر بەلگىلەشكە قاتنىشىش ھوقۇقى ۋە باشقۇرغۇچىنى تاللاش ھوقۇقىغا قانۇن بويىچە ئىگە بولىدۇ.
    5 – ماددا شىركەت تىجارەت قىلغاندا، قانۇن، مەمۇرىي نىزاملارغا، ئىجتىمائىي ئەخلاققا، سودا ئەخلاقىغا رىئايە قىلىشى، سەمىمىي بولۇشى، لەۋزىدە تۇرۇشى، ھۆكۈمەت ۋە جامائەتنىڭ نازارىتىنى قوبۇل قىلىشى، ئىجتىمائىي جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئېلىشى شەرت.
    شىركەتنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇق – مەنپەئىتىنى قانۇن قوغدايدۇ، دەخلى – تەرۇزگە ئۇچراتمايدۇ.
    6 – ماددا شىركەت قۇرۇشتا، شىركەت تىزىملاش ئورگىنىغا قانۇن بويىچە ئىلتىماس قىلىش كېرەك. بۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن قۇرۇش شەرتىگە توشىدىغانلىرىنى شىركەت تىزىملاش ئورگىنى چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى ياكى پاي چەكلىك شىركىتى دەپ تىزىمغا ئالىدۇ؛ بۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن قۇرۇش شەرتىگە توشمايدىغانلىرىنى چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى ياكى پاي چەكلىك شىركىتى دەپ تىزىملاشقا بولمايدۇ.
    قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملاردا شىركەت قۇرۇشتا تەستىقلىتىش شەرت دەپ بەلگىلەنگەن بولسا، شىركەتنى تىزىملىتىشتىن ئىلگىرى قانۇن بويىچە تەستىقلىتىش كېرەك.
    جامائەتچىلىك شىركەت تىزىملاش ئورگىنىدىن شىركەت تىزىملاش ئىشلىرىنى سۈرۈشتۈرۈشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ، شىركەت تىزىملاش ئورگىنى ئېنىقلاپ بېرىشى كېرەك.
    7 – ماددا قانۇن بويىچە قۇرۇلغان شىركەتكە شىركەت تىزىملاش ئورگىنى شىركەت تىجارەت كىنىشكىسى بېرىدۇ. شىركەت تىجارەت كىنىشكىسىنى بەرگەن كۈن شىركەت قۇرۇلغان كۈن بولىدۇ.
    شىركەتنىڭ تىجارەت كىنىشكىسىگە شىركەتنىڭ نامى، تۇرۇشلۇق جايى، رويخەتكە ئالدۇرغان كاپىتالى، تىجارەت دائىرىسى، قانۇندا بەلگىلەنگەن ۋەكىلىنىڭ ئىسىم – فامىلىسى قاتارلىقلار يېزىلىشى كېرەك.
    تىجارەت كىنىشكىسىدە يېزىلغان ئىشلاردا ئۆزگىرىش بولغان شىركەت قانۇن بويىچە تىزىم ئۆزگەرتىشى كېرەك، شىركەت تىزىملاش ئورگىنى تىجارەت كىنىشكىسىنى ئالماشتۇرۇپ بېرىدۇ.
    8 – ماددا مۇشۇ قانۇن بويىچە قۇرۇلغان چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ نامىدا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى ياكى چەكلىك شىركەت دېگەن سۆز بولۇشى شەرت.
    مۇشۇ قانۇن بويىچە قۇرۇلغان پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ نامىدا پاي چەكلىك شىركىتى ياكى پاي شىركىتى دېگەن سۆز بولۇشى شەرت.
    9 – ماددا پاي چەكلىك شىركىتىگە ئۆزگەرتىلىدىغان چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن پاي چەكلىك شىركىتى شەرتىگە ئۇيغۇن بولۇشى كېرەك. چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىگە ئۆزگەرتىلىدىغان پاي چەكلىك شىركىتى مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى شەرتىگە ئۇيغۇن بولۇشى كېرەك.
    چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدىن پاي چەكلىك شىركىتىگە ئۆزگەرتىلگەنلىرى ياكى پاي چەكلىك شىركىتىدىن چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىگە ئۆزگەرتىلگەنلىرىنىڭ ئۆزگىرىشتىن ئىلگىرىكى ھەقدارلىقى ۋە قەرزدارلىقىغا ئۆزگەرگەندىن كېيىنكى شىركەت ئىگە بولىدۇ.
    10 – ماددا شىركەت ئۆزىنىڭ ئاساسلىق ئىش ئاپپاراتى بار جاينى ئۆزىنىڭ تۇرۇشلۇق ئورنى قىلىدۇ.
    11 – ماددا شىركەت قۇرۇشتا قانۇن بويىچە شىركەت نىزامنامىسى چىقىرىش شەرت. شىركەت نىزامنامىسى شىركەت، پايچىك، مۇدىر، نازارەتچى ۋە ئالىي باشقۇرغۇچىلارنى چەكلەش كۈچىگە ئىگە.
    12 – ماددا شىركەتنىڭ تىجارەت دائىرىسى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ ۋە قانۇن بويىچە تىزىمغا ئالدۇرۇلىدۇ. شىركەت شىركەت نىزامنامىسىگە تۈزىتىش كىرگۈزسە، تىجارەت دائىرىسىنى ئۆزگەرتسە بولىدۇ، لېكىن تىزىم ئۆزگەرتىشى كېرەك.
    شىركەتنىڭ تىجارەت دائىرىسىدە قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا تەستىقلىتىش كېرەكلىكى بەلگىلەنگەن تۈرلەرنى قانۇن بويىچە تەستىقلىتىش كېرەك.
    13 – ماددا شىركەت نىزامنامىسىدىكى بەلگىلىمە بويىچە، باش مۇدىر، ئىجرائىي مۇدىر ياكى دىرېكتور شىركەتنىڭ قانۇندا بەلگىلەنگەن ۋەكىلى بولسا بولىدۇ ھەمدە قانۇن بويىچە تىزىملىتىدۇ. شىركەتنىڭ قانۇندا بەلگىلەنگەن ۋەكىلى ئۆزگەرسە، تىزىم ئۆزگەرتىش كېرەك.
    14 – ماددا شىركەت شۆبە شىركەت قۇرسا بولىدۇ. شۆبە شىركەت قۇرۇشتا، شىركەت تىزىملاش ئورگىنىغا تىزىملاشنى ئىلتىماس قىلىپ، تىجارەت كىنىشكىسى ئېلىش كېرەك. شۆبە شىركەت قانۇنىي ئىگىلىك سالاھىيىتىگە ئىگە بولمايدۇ، ھەق تەلەپ جاۋابكارلىقىنى شىركەت ئۈستىگە ئالىدۇ.
    شىركەت بالا شىركەت قۇرسا بولىدۇ، بالا شىركەت قانۇنىي ئىگىلىك سالاھىيىتىگە ئىگە بولىدۇ، ھەق تەلەپ جاۋابكارلىقىنى قانۇن بويىچە مۇستەقىل ئۈستىگە ئالىدۇ.
    15 – ماددا شىركەت باشقا كارخانىلارغا مەبلەغ سالسا بولىدۇ؛ لېكىن قانۇندا ئايرىم بەلگىلىمە بولغانلىرىنى ھېسابقا ئالمىغاندا، مەبلەغ سالغان كارخانىنىڭ قەرزىدە چاتما جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدىغان مەبلەغ چىقارغۇچى بولسا بولمايدۇ.
    16 – ماددا شىركەتنىڭ باشقا كارخانىلارغا مەبلەغ سېلىشى ياكى باشقىلارغا كېپىل بولۇشىنى شىركەت نىزامنامىسىدىكى بەلگىلىمە بويىچە مۇدىرىيەت ياكى پايچىكلار كېڭىشى، پايچىكلار يىغىنى قارار قىلىدۇ؛ شىركەت نىزامنامىسىدە سېلىنما ياكى كېپىللىك ئومۇمىي سوممىسى شۇنىڭدەك يەككە تۈر سېلىنمىسى ياكى كېپىللىك سوممىسى بەلگىلەنگەن بولسا، بەلگىلەنگەن چەكتىن ئاشۇرۇۋېتىشكە بولمايدۇ.
    شىركەت شىركەت پايچىكى ياكى ئەمەلىي كونترول قىلغۇچىغا كېپىل بولماقچى بولسا، پايچىكلار كېڭىشى ياكى پايچىكلار يىغىنىدا قارار قىلىش شەرت.
    ئالدىنقى تارماقتا بەلگىلەنگەن پايچىك ياكى ئەمەلىي كونترول قىلغۇچىنىڭ كونتروللۇقىدىكى پايچىك ئالدىنقى تارماقتا بەلگىلەنگەن ئىشلارغا ئاۋاز بەرسە بولمايدۇ. بۇ قارار يىغىنغا قاتناشقان ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىغا ئىگە باشقا پايچىكلارنىڭ تەڭدىن تولىسىنىڭ قوشۇلۇشى بىلەن ماقۇللىنىدۇ.
    17 – ماددا شىركەت ئىشچى – خىزمەتچىلەرنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇق – مەنپەئىتىنى قوغدىشى، قانۇن بويىچە ئىشچى – خىزمەتچىلەر بىلەن ئەمگەك توختامى تۈزۈشى، ئىجتىمائىي سۇغۇرتىغا قاتنىشىشى، ئەمگەك مۇھاپىزىتىنى كۈچەيتىشى، بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشنى ئىشقا ئاشۇرۇشى شەرت.
    شىركەت ھەر خىل شەكىللەرنى قوللىنىپ، شىركەتتىكى ئىشچى – خىزمەتچىلەرنى كەسپىي مائارىپ ۋە ئىش ئورنى بويىچە تەربىيەلەشنى كۈچەيتىپ، ئۇلارنىڭ ساپاسىنى ئۆستۈرۈشى كېرەك.
    18 – ماددا شىركەتتىكى ئىشچى – خىزمەتچىلەر ‹‹جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ ئىشچىلار ئۇيۇشمىسى قانۇنى›› بويىچە، ئىشچىلار ئۇيۇشمىسى قۇرۇپ، ئىشچىلار ئۇيۇشمىسىنىڭ پائالىيىتىنى قانات يايدۇرىدۇ، ئىشچى – خىزمەتچىلەرنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇق – مەنپەئىتىنى قوغدايدۇ. شىركەت ئۆز شىركىتىنىڭ ئىشچىلار ئۇيۇشمىسىغا زۆرۈر پائالىيەت شارائىتى يارىتىپ بېرىشى كېرەك. شىركەت ئىشچىلار ئۇيۇشمىسى ئىشچى – خىزمەتچىلەرنىڭ ئەمگەك ھەققى، ئىش ۋاقتى، پاراۋانلىق، سۇغۇرتا ۋە ئەمگەك بىخەتەرلىكى، گىگېنىسى قاتارلىق ئىشلاردا ئىشچى – خىزمەتچىلەرگە ۋاكالىتەن شىركەت بىلەن قانۇن بويىچە كوللېكتىپ توختام تۈزىدۇ.
    شىركەت ئاساسىي قانۇن ۋە ئالاقىدار قانۇنلاردىكى بەلگىلىمە بويىچە، ئىشچى – خىزمەتچىلەر قۇرۇلتىيى ياكى باشقا شەكىللەر ئارقىلىق دېموكراتىك باشقۇرۇشنى يولغا قويىدۇ.
    شىركەت تۈزۈلمە ئۆزگەرتىشتە شۇنىڭدەك ئىگىلىك باشقۇرۇشقا ئائىت چوڭ – چوڭ مەسىلىلەرنى قارار قىلىش، مۇھىم قائىدە – تۈزۈملەرنى چىقىرىشتا، شىركەت ئىشچىلار ئۇيۇشمىسىدىن پىكىر ئېلىشى ھەمدە ئىشچى – خىزمەتچىلەر قۇرۇلتىيى ياكى باشقا شەكىللەر ئارقىلىق ئىشچى – خىزمەتچىلەرنىڭ پىكىر، تەكلىپلىرىنى ئاڭلىشى كېرەك.
 19 – ماددا شىركەتتە جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ نىزامنامىسىدىكى بەلگىلىمە بويىچە جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيەسى تەشكىلى قۇرۇلۇپ، پارتىيەنىڭ پائالىيىتى قانات يايدۇرۇلىدۇ. پارتىيە تەشكىلاتىنىڭ پائالىيىتىگە شىركەت زۆرۈر شارائىت يارىتىپ بېرىشى كېرەك.
    20 – ماددا شىركەت پايچىكلىرى قانۇن، مەمۇرىي نىزاملار ۋە شىركەت نىزامنامىسىگە ئەمەل قىلىشى، پايچىك ھوقۇقىنى قانۇن بويىچە يۈرگۈزۈشى كېرەك، پايچىلار پايچى ھوقۇقىدىن كەلسە – كەلمەس پايدىلىنىپ، شىركەتنىڭ ياكى باشقا پايچىكلارنىڭ مەنپەئىتىگە زىيان سالسا بولمايدۇ؛ شىركەتنىڭ قانۇنىي ئىگىلىك مۇستەقىل ئورنى ۋە پايچىكنىڭ چەكلىك مەسئۇلىيىتىدىن كەلسە – كەلمەس پايدىلىنىپ، شىركەت ھەقدارلىرىنىڭ مەنپەئىتىگە زىيان سالسا بولمايدۇ.
    شىركەت پايچىكلىرىدىن پايچىك ھوقۇقىدىن كەلسە – كەلمەس پايدىلىنىپ، شىركەت ياكى باشقا پايچىكلارغا زىيان سالغانلىرى قانۇن بويىچە تۆلەم جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.
    شىركەت پايچىكلىرىدىن شىركەتنىڭ قانۇنىي ئىگىلىك مۇستەقىل ئورنى ۋە پايچىكنىڭ چەكلىك مەسئۇلىيىتىدىن كەلسە – كەلمەس پايدىلىنىپ، قەرزدىن ئۆزىنى قاچۇرغان، شىركەت ھەقدارلىرىنىڭ مەنپەئىتىنى ئېغىر زىيانغا ئۇچراتقانلىرى شىركەت قەرزىدە چاتما جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.
    21 – ماددا شىركەتتىكى پاي كونترول قىلغۇچى پايچىك، ئەمەلىي كونترول قىلغۇچى، مۇدىر، نازارەتچى، ئالىي باشقۇرغۇچىلارنىڭ چېتىلما مۇناسىۋەتتىن پايدىلىنىپ، شىركەتنىڭ مەنپەئىتىگە زىيان سېلىشىغا يول قويۇلمايدۇ.
    ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ، شىركەتكە زىيان سالغانلار تۆلەم جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.
    22 – ماددا شىركەت پايچىكلار كېڭىشى ياكى پايچىكلار يىغىنى، مۇدىرىيىتى قارارىنىڭ مەزمۇنى قانۇن، مەمۇرىي نىزاملارغا خىلاپ بولسا ئىناۋەتسىز.
    پايچىكلار كېڭىشى ياكى پايچىكلار يىغىنى، مۇدىرىيەت يىغىنىنى ئېچىش تەرتىپى، ئاۋازغا قويۇش ئۇسۇلى قانۇن، مەمۇرىي نىزام ياكى شىركەت نىزامنامىسىگە خىلاپ بولسا ۋە ياكى قارار مەزمۇنى شىركەت نىزامنامىسىگە خىلاپ بولسا، پايچىكلار قارار چىقىرىلغان كۈندىن باشلاپ 60 كۈن ئىچىدە، خەلق سوت مەھكىمىسىدىن بىكار قىلىشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
    پايچىكلار ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمە بويىچە دەۋا قىلسا، خەلق سوت مەھكىمىسى شىركەتنىڭ ئىلتىماسىغا ئاساسەن، پايچىكتىن مۇناسىپ كېپىل تېپىشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
    شىركەت پايچىكلار كېڭىشى ياكى پايچىكلار يىغىنى، مۇدىرىيىتىنىڭ قارارىغا ئاساسەن، تىزىم ئۆزگەرتكەن بولسا، خەلق سوت مەھكىمىسى شۇ قارارنى ئىناۋەتسىز قىلغان ياكى بىكار قىلغاندىن كېيىن، شىركەت شىركەت تىزىملاش ئورگىنىغا تىزىم ئۆزگەرتىشنى بىكار قىلىشنى ئىلتىماس قىلىشى كېرەك.
    2 – باب چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ قۇرۇلۇشى ۋە تەشكىلىي ئاپپاراتى
    1 – پاراگراف قۇرۇش
    23 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى قۇرۇشتا، تۆۋەندىكى شەرتلەرنى ھازىرلاش كېرەك:
    (1) پايچىكلار قانۇندا بەلگىلەنگەن ئادەم سانىغا ئۇيغۇن بولۇش؛
    (2) شىركەت نىزامنامىسىدىكى بەلگىلىمىگە ئۇيغۇن كېلىدىغان بارلىق پايچىكلار لەۋزى قىلغان مەبلەغ سوممىسى بولۇش؛
    (3) پايچىكلار شىركەت نىزامنامىسىنى بىرلىكتە تۈزگەن بولۇش؛
    (4) شىركەت نامى بولۇش، چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ تەلىپىگە ئۇيغۇن كېلىدىغان تەشكىلىي ئاپپارات قۇرۇلغان بولۇش؛
    (5) شىركەتنىڭ تۇرۇشلۇق جايى بولۇش.
    24 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنى 50 تىن ئاز پايچىك مەبلەغ چىقىرىپ قۇرىدۇ.
    25 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ نىزامنامىسىگە تۆۋەندىكى ئىشلار يېزىلىشى كېرەك:
    (1) شىركەتنىڭ نامى ۋە تۇرۇشلۇق جايى؛
    (2) شىركەتنىڭ تىجارەت دائىرىسى؛
    (3) شىركەتنىڭ رويخەتكە ئالدۇرغان كاپىتالى؛
    (4) پايچىكنىڭ ئىسىم فامىلىسى ياكى نامى؛
    (5) پايچىكنىڭ مەبلەغ چىقىرىش ئۇسۇلى، چىقارغان مەبلىغىنىڭ سوممىسى، مەبلەغ چىقارغان ۋاقتى؛
    (6) شىركەت ئاپپاراتى ۋە ئۇنى ۋۇجۇدقا كەلتۈرۈش چارىسى، ئۇنىڭ ھوقۇقى، ئىش قائىدىسى؛
    (7) شىركەتنىڭ قانۇندا بەلگىلەنگەن ۋەكىلى؛
    (8) پايچىكلار كېڭەش يىغىنى بەلگىلەش زۆرۈر، دەپ قارىغان باشقا ئىشلار.
    پايچىك شىركەت نىزامنامىسىگە ئىمزا قويۇشى، تامغا بېسىشى كېرەك.
    26 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ رويخەتتىكى كاپىتالى شىركەت تىزىملاش ئورگىنى تىزىملىغان، بارلىق پايچىكلار لەۋزى قىلغان مەبلەغ سوممىسى بولىدۇ.
    قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا شۇنىڭدەك گوۋۇيۈەننىڭ قارارىدا پاي چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى رويخەتكە ئالدۇرۇپ تاپشۇرىدىغان كاپىتالنىڭ، رويخەتكە ئالدۇرغان كاپىتالنىڭ ئەڭ تۆۋەن چېكى ھەققىدە ئايرىم بەلگىلىمە بولسا، شۇ بەلگىلىمە بويىچە بولىدۇ.
    27 – ماددا پايچىك چىقىرىدىغان مەبلەغقە پۇل چىقارسىمۇ، ماددىي بۇيۇم، بىلىم مۈلۈك ھوقۇقى، يەر ئىشلىتىش ھوقۇقى قاتارلىقلارنى پۇلغا سۇندۇرۇپ چىقارسىمۇ ھەمدە قانۇن بويىچە ئۆتۈنۈپ بېرىشكە بولىدىغان پۇلدىن باشقا مال – مۈلۈكنى پۇلغا سۇندۇرۇپ چىقارسىمۇ بولىدۇ؛ لېكىن، قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا مەبلەغ قىلىپ چىقىرىشقا بولمايدىغانلىقى بەلگىلەنگەن مال – مۈلۈك بۇنىڭ سىرتىدا.
    مەبلەغ قىلىپ چىقىرىدىغان پۇلدىن باشقا مال – مۈلۈكنى باھالاپ پۇلغا سۇندۇرۇش، مال – مۈلۈكنى ئېنىقلاش كېرەك، بۇنىڭدا يۇقىرى باھالاپ قويۇشقا ياكى تۆۋەن باھالاپ قويۇشقا بولمايدۇ. قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا باھالاپ پۇلغا سۇندۇرۇش ھەققىدە بەلگىلىمە بولسا، شۇ بەلگىلىمە بويىچە بولىدۇ.
    28 – ماددا پايچىك شىركەتنىڭ نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن ئۆزى لەۋزى قىلغان مەبلەغنى ۋاقتىدا، تولۇق تاپشۇرۇشى كېرەك. پايچىكلاردىن پۇل چىقارغانلىرى پۇلنى چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ بانكىدا ئاچقان ھېسابىغا تولۇق ئامانەت قويۇشى؛ پۇلدىن باشقا مال – مۈلۈك چىقارغانلىرى مال – مۈلۈك ھوقۇقىنى ئۆتكۈزۈپ بېرىش رەسمىيىتىنى قانۇن بويىچە ئۆتىشى كېرەك.
    پايچىكلاردىن تاپشۇرۇشقا تېگىشلىك مەبلەغنى تاپشۇرۇشتا ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمىگە ئەمەل قىلمىغانلىرى شىركەتكە مەبلەغنى تولۇق تاپشۇرغاندىن سىرت، مەبلەغنى ۋاقتىدا، تولۇق تاپشۇرغان پايچىك ئالدىدا خىلاپلىق جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.
    29 – ماددا پايچىكلار شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن مەبلەغنى تولۇق چىقىرىپ بولغاندىن كېيىن، بارلىق پايچىك كۆرسەتكەن ۋەكىل ياكى ئورتاق ھاۋالە قىلىنغان ۋاكالەتچى شىركەتنى تىزىملىغۇچى ئورگانغا شىركەتنى تىزىملىتىش ئىلتىماسى، شىركەت نىزامنامىسى قاتارلىق ھۆججەتلەرنى يوللاپ، قۇرۇشنى تىزىملاشنى ئىلتىماس قىلىدۇ.
    30 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن، شىركەت قۇرۇشتا چىقارغان پۇلدىن باشقا مال – مۈلۈكنىڭ ئەمەلىي باھا سوممىسى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن باھا سوممىسىدىن كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلىكى بايقالسا، مەبلەغ چىقارغان پايچىك كەم قىسمىنى تولۇقلاپ تاپشۇرۇشى؛ شىركەت قۇرۇلغان چاغدىكى باشقا پايچىكلار چاتما جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.
  31 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن، پايچىكقا مەبلەغ چىقارغانلىق ئىسپاتى بېرىش كېرەك.
    مەبلەغ چىقارغانلىق ئىسپاتىغا تۆۋەندىكىلەر يېزىلىشى كېرەك:
    (1) شىركەتنىڭ نامى؛
    (2) شىركەتنىڭ قۇرۇلغان ۋاقتى؛
    (3) شىركەتنىڭ رويخەتكە ئالدۇرغان كاپىتالى؛
    (4) پايچىكنىڭ ئىسىم فامىلىسى ياكى نامى، تاپشۇرغان مەبلەغ سوممىسى ۋە مەبلەغ چىقىرىش ۋاقتى؛
    (5) مەبلەغ چىقارغانلىق ئىسپاتىنىڭ نومۇرى ۋە ئۇنى بەرگەن ۋاقتى.
    مەبلەغ چىقارغانلىق ئىسپاتىغا شىركەت تامغا باسىدۇ.
    32 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى پايچىكلار تىزىملىكى تەييارلاپ، تۆۋەندىكىلەرنى يېزىشى كېرەك:
    (1) پايچىكنىڭ ئىسىم فامىلىسى ياكى نامى ۋە تۇرۇشلۇق جايى؛
    (2) پايچىك چىقارغان مەبلەغ سوممىسى؛
    (3) مەبلەغ چىقارغانلىق ئىسپاتىنىڭ نومۇرى.
    پايچىكلار تىزىملىكىگە كىرگۈزۈلگەن پايچىك ھوقۇقىنى پايچىلار تىزىملىكىدە تەشەببۇس قىلىنغىنى بويىچە يۈرگۈزسە بولىدۇ.
    شىركەت پايچىكنىڭ ئىسىم فامىلىسى ياكى نامىنى شىركەت تىزىملاش ئورگىنىغا تىزىملىتىشى؛ تىزىملاتقان مەزمۇندا ئۆزگىرىش بولسا تىزىم ئۆزگەرتىشى كېرەك. تىزىملاتمىغانلار ياكى تىزىم ئۆزگەرتمىگەنلەرنىڭ 3 – كىشى بىلەن قارشىلىشىشىغا يول قويۇلمايدۇ.
    33 – ماددا پايچىكلار شىركەت نىزامنامىسى، پايچىكلار كېڭەش يىغىنىنىڭ خاتىرىسى، مۇدىرىيەت يىغىنىنىڭ قارارى، نازارەتچىلىك ھەيئىتى يىغىنىنىڭ قارارى ۋە مالىيە بوغالتىرلىق دوكلاتىنى كۆرۈش، كۆپەيتىۋېلىشقا ھوقۇقلۇق.
    پايچىكلار شىركەتنىڭ بوغالتىرلىق ھېسابات دەپتىرىنى كۆرۈشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ. پايچىكلاردىن شىركەتنىڭ مالىيە بوغالتىرلىق ھېسابات دەپتىرىنى كۆرۈشنى تەلەپ قىلغانلىرى شىركەتكە يازما ئىلتىماس قىلىپ، مەقسىتىنى چۈشەندۈرۈشى كېرەك. شىركەتنىڭ، پايچىكنىڭ بوغالتىرلىق ھېسابات دەپتىرىنى كۆرۈشىدە باشقىچە مەقسىتى بار، شىركەتنىڭ قانۇنىي ھوقۇق – مەنپەئىتىگە زىيان يەتكۈزۈشى مۇمكىن دېيىشكە يوللۇق ئاساسى بولسا، كۆرسەتمىسە بولىدۇ، پايچىك يازما ئىلتىماس سۇنغان كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە، پايچىكقا يازما جاۋاب بېرىشى ھەمدە سەۋەبىنى چۈشەندۈرۈشى كېرەك. شىركەت كۆرسەتمىسە، پايچىك خەلق سوت مەھكىمىسىگە ئىلتىماس قىلىپ، شىركەتنىڭ كۆرسىتىشىنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
    34 – ماددا پايچىكلار پايدىنى ئەمەلىي تاپشۇرغان مەبلەغ نىسبىتىگە قاراپ بۆلۈشىدۇ؛ شىركەت كاپىتالىنى يېڭىدىن كۆپەيتىشتە، پايچىك لەۋزى قىلغان مەبلەغنى ئەمەلىي تاپشۇرغان مەبلەغ نىسبىتىگە قاراپ ئاۋۋال چىقىرىشقا ھوقۇقلۇق. لېكىن، بارلىق پايچىك تاپشۇرغان مەبلەغ نىسبىتىگە قارىماي پايدا بۆلۈشۈش ياكى مەبلەغ چىقىرىش نىسبىتىگە قارىماي لەۋزى قىلغان مەبلەغنى ئاۋۋال چىقىرىشنى پۈتۈشكەنلىرى بۇنىڭ سىرتىدا.
    35 – ماددا شىركەت قۇرۇلغاندىن كېيىن، پايچىكنىڭ مەبلىغىنى قايتۇرۇۋېلىشىغا يول قويۇلمايدۇ.
    2 – پاراگراف تەشكىلىي ئاپپارات
    36 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ پايچىكلار كېڭىشى بارلىق پايچىكلاردىن تەركىب تاپىدۇ. پايچىكلار كېڭىشى شىركەتنىڭ ھوقۇقلۇق ئاپپاراتى بولۇپ، خىزمەت ھوقۇقىنى مۇشۇ قانۇن بويىچە يۈرگۈزىدۇ.
    37 – ماددا پايچىكلار كېڭىشى تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقىنى يۈرگۈزىدۇ:
    (1) شىركەتنىڭ ئىگىلىك باشقۇرۇش فاڭجېنى ۋە مەبلەغ سېلىش پىلانىنى بېكىتىش؛
    (2) ئىشچى – خىزمەتچىلەر ۋەكىلى بولمىغان مۇدىر، نازارەتچىلەرنى سايلاش ۋە ئالماشتۇرۇش، مۇدىر، نازارەتچىلەرنىڭ ئىش ھەققىگە دائىر ئىشلارنى قارار قىلىش؛
    (3) مۇدىرىيەتنىڭ دوكلاتىنى قاراپ چىقىپ تەستىقلاش؛
    (4) نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ ياكى نازارەتچىنىڭ دوكلاتىنى قاراپ چىقىپ تەستىقلاش؛
    (5) شىركەتنىڭ يىللىق مالىيە خامچوت لايىھەسى ۋە نەق چوت لايىھەسىنى قاراپ چىقىپ تەستىقلاش؛
    (6) شىركەتنىڭ پايدا تەقسىمات لايىھەسى ۋە زىياننىڭ ئورنىنى تولدۇرۇش لايىھەسىنى قاراپ چىقىپ تەستىقلاش؛
    (7) شىركەتنىڭ رويخەتكە ئالدۇرغان كاپىتالىنى كۆپەيتىش ياكى ئازايتىش ھەققىدە قارار چىقىرىش؛
    (8) شىركەت زايومى تارقىتىش ھەققىدە قارار چىقىرىش؛
    (9) شىركەتنى قوشۇۋېتىش، ئايرىۋېتىش، تارقىتىۋېتىش، ھېساباتنى ئېنىقلاش ياكى شىركەتنىڭ شەكلىنى ئۆزگەرتىش ھەققىدە قارار چىقىرىش؛
    (10) شىركەت نىزامنامىسىنى تۈزىتىش؛
    (11) شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن باشقا خىزمەت ھوقۇقى.
    ئالدىنقى تارماقتا كۆرسىتىلگەن ئىشلارغا پايچىكلار بىردەك قوشۇلىدىغانلىقىنى يازما شەكىلدە بىلدۈرگەن بولسا، پايچىكلار كېڭىشى يىغىنى ئاچماي، بىۋاسىتە قارار چىقىرىلسا بولىدۇ ھەمدە بارلىق پايچىكلار قارار ھۆججىتىگە ئىمزا قويىدۇ ۋە تامغا باسىدۇ.
    38 – ماددا تۇنجى قېتىملىق پايچىكلار كېڭىشى يىغىنىنى ئەڭ كۆپ مەبلەغ چىقارغان پايچىك ئاچىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ، خىزمەت ھوقۇقىنى مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمە بويىچە يۈرگۈزىدۇ.
    39 – ماددا پايچىكلار كېڭىشى يىغىنى قەرەللىك يىغىن ۋە ۋاقىتلىق يىغىن دەپ ئايرىلىدۇ.
    قەرەللىك يىغىن شىركەت نىزامنامىسىدىكى بەلگىلىمىلەر بويىچە ۋاقتىدا ئېچىلىدۇ. ئوندىن بىر قىسمىدىن ئارتۇق ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىغا ۋەكىللىك قىلىدىغان پايچىك، ئۈچتىن بىر قىسمىدىن ئارتۇق مۇدىر، نازارەتچىلىك ھەيئىتى ياكى نازارەتچىلىك ھەيئىتى قۇرۇلمىغان شىركەتنىڭ نازارەتچىسى ۋاقىتلىق يىغىن ئېچىش ھەققىدە تەكلىپ بەرسە، ۋاقىتلىق يىغىن ئېچىش كېرەك.
    40 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدە مۇدىرىيەت قۇرۇلغان بولسا، پايچىكلار كېڭىشى يىغىنىنى مۇدىرىيەت ئاچىدۇ، يىغىنغا باش مۇدىر رىياسەتچىلىك قىلىدۇ. باش مۇدىر ۋەزىپىسىنى ئادا قىلالمىسا ياكى ئادا قىلمىسا، مۇئاۋىن باش مۇدىر رىياسەتچىلىك قىلىدۇ؛ مۇئاۋىن باش مۇدىر ۋەزىپىسىنى ئادا قىلالمىسا ياكى ئادا قىلمىسا، مۇدىرلارنىڭ تەڭدىن تولىسى كۆرسەتكەن مۇدىر يىغىنغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ.
    چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدە مۇدىرىيەت قۇرۇلمىغان بولسا، پايچىلار كېڭىشى يىغىنىنى ئىجرائىي مۇدىر ئاچىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ.
    مۇدىرىيەت ياكى ئىجرائىي مۇدىر پايچىكلار كېڭىشى يىغىنى ئېچىش مەسئۇلىيىتىنى ئادا قىلالمىغاندا ياكى ئادا قىلمىغاندا، يىغىننى نازارەتچىلىك ھەيئىتى ياكى نازارەتچىلىك ھەيئىتى قۇرۇلمىغان شىركەت نازارەتچىسى ئاچىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ؛ يىغىننى نازارەتچىلىك ھەيئىتى ياكى نازارەتچى ئاچالمىغاندا ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلالمىغاندا، ئوندىن بىر قىسمىدىن ئارتۇق ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىغا ۋەكىللىك قىلىدىغان پايچىك يىغىننى ئۆز ئالدىغا ئاچسا ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلسا بولىدۇ.
    41 – ماددا پايچىلار كېڭىشى يىغىنىنى ئېچىشتا، 15 كۈن بۇرۇن بارلىق پايچىغا ئۇقتۇرۇش قىلىش كېرەك؛ لېكىن، شىركەت نىزامنامىسىدە ئايرىم بەلگىلىمە بولغانلىرى ياكى بارلىق پايچىك ئايرىم پۈتۈشكەنلىرى بۇنىڭ سىرتىدا.
    پايچىكلار كېڭىشى قارالغان ئىشلار ھەققىدە چىقارغان قاراردىن يىغىن خاتىرىسى قالدۇرۇشى، يىغىنغا قاتناشقان پايچىكلار يىغىن خاتىرىسىگە ئىمزا قويۇشى كېرەك.
    42 – ماددا پايچىلار كېڭىشى يىغىنىدا پايچىلار ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىنى چىقارغان مەبلىغىنىڭ نىسبىتى بويىچە يۈرگۈزىدۇ؛ لېكىن شىركەت نىزامنامىسىدە ئايرىم بەلگىلىمە بولغانلىرى بۇنىڭ سىرتىدا.
    43 – ماددا پايچىلار كېڭىشىنىڭ كېڭىشىش ئۇسۇلى ۋە ئاۋاز بېرىش تەرتىپى مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەندىن سىرت، شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ.
    پايچىكلار كېڭىشى يىغىنىنىڭ شىركەت نىزامنامىسىنى تۈزىتىش، رويخەتكە ئالدۇرغان كاپىتالنى كۆپەيتىش ياكى ئازايتىش ھەققىدىكى قارارى شۇنىڭدەك شىركەتنى قوشۇۋېتىش، ئايرىۋېتىش، تارقىتىۋېتىش ياكى شىركەتنىڭ شەكلىنى ئۆزگەرتىش ھەققىدىكى قارارىنى ئۈچتىن ئىككى قىسمىدىن ئارتۇق ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىغا ۋەكىللىك قىلىدىغان پايچىكنىڭ ماقۇللۇقىدىن ئۆتكۈزۈش شەرت.
    44 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدە مۇدىرىيەت قۇرۇلىدۇ، ئۇنىڭ ئەزاسى ئۈچتىن 13 كىچە بولىدۇ؛ لېكىن مۇشۇ قانۇننىڭ 50 – ماددىسىدا ئايرىم بەلگىلىمە بولغانلىرى بۇنىڭ سىرتىدا.
    دۆلەت ئىلكىدىكى ئىككىدىن ئارتۇق كارخانا ياكى دۆلەت ئىلكىدىكى ئىككىدىن ئارتۇق مەبلەغ سالغۇچى مەبلەغ سېلىپ قۇرغان باشقا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركەتلىرىنىڭ مۇدىرىيەت ئەزالىرى ئىچىدە شىركەت ئىشچى – خىزمەتچىلەر ۋەكىلى بولۇشى كېرەك؛ باشقا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ مۇدىرىيەت ئەزالىرى ئىچىدە شىركەت ئىشچى – خىزمەتچىلەر ۋەكىلى بولسا بولىدۇ. مۇدىرىيەتتىكى ئىشچى – خىزمەتچىلەر ۋەكىللىرىنى شىركەتتىكى ئىشچى – خىزمەتچىلەر ئىشچى – خىزمەتچىلەر قۇرۇلتىيى، ئىشچى – خىزمەتچىلەر يىغىنى ياكى باشقا شەكىللەر بىلەن دېموكراتىك سايلام ئارقىلىق ۋۇجۇدقا كەلتۈرىدۇ.
    مۇدىرىيەتكە بىر باش مۇدىر قويۇلىدۇ، مۇئاۋىن باش مۇدىر قويۇلسىمۇ بولىدۇ. باش مۇدىر ۋە مۇئاۋىن باش مۇدىرنى ۋۇجۇدقا كەلتۈرۈش چارىسى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ.
    45 – ماددا مۇدىرنىڭ ۋەزىپە مۇددىتى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ، لېكىن، ھەر نۆۋەتلىك ۋەزىپە مۇددىتى ئۈچ يىلدىن ئېشىپ كەتسە بولمايدۇ. مۇدىرنىڭ ۋەزىپە مۇددىتى توشۇپ، ئۇدا سايلانسا، داۋاملىق ۋەزىپە ئۆتىسە بولىدۇ.
    مۇدىرنىڭ ۋەزىپە مۇددىتى توشقان بولسىمۇ، ۋاقتىدا ئۆزگەرتىپ سايلانمىغانلىقتىن ياكى مۇدىر ۋەزىپە مۇددىتىدە خىزمىتىدىن ئىستېپا سورىغانلىقتىن، مۇدىرىيەت ئەزاسى قانۇندا بەلگىلەنگەن ئادەم سانىغا يەتمىسە، ئۆزگەرتىپ سايلانغان مۇدىر تەيىنلىنىشتىن ئىلگىرى، ئەسلىدىكى مۇدىر قانۇن، مەمۇرىي نىزام ۋە شىركەت نىزامنامىسىدىكى بەلگىلىمە بويىچە، مۇدىرلىق ۋەزىپىسىنى ئادا قىلىشى كېرەك.
 46 – ماددا مۇدىرىيەت پايچىكلار كېڭىشى ئالدىدا جاۋابكار بولىدۇ، تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقىنى يۈرگۈزىدۇ:
    (1) پايچىكلار كېڭىشى يىغىنىنى ئېچىش ھەمدە پايچىكلار كېڭىشىگە خىزمىتىدىن دوكلات بېرىش؛
    (2) پايچىكلار كېڭىشىنىڭ قارارىنى ئىجرا قىلىش؛
    (3) شىركەتنىڭ ئىگىلىك باشقۇرۇش پىلانى ۋە مەبلەغ سېلىش لايىھەسىنى بەلگىلەش؛
    (4) شىركەتنىڭ يىللىق مالىيە خامچوت لايىھەسى، نەق چوت لايىھەسىنى تۈزۈش؛
    (5) شىركەتنىڭ پايدا تەقسىمات لايىھەسى ۋە زىياننىڭ ئورنىنى تولدۇرۇش لايىھەسىنى تۈزۈش؛
    (6) شىركەتنىڭ رويخەتكە ئالدۇرۇلغان كاپىتالىنى كۆپەيتىش ياكى ئازايتىش لايىھەسىنى، شىركەت زايومى تارقىتىش لايىھەسىنى تۈزۈش؛
    (7) شىركەتنى قوشۇۋېتىش، ئايرىۋېتىش، تارقىتىۋېتىش ياكى شىركەت شەكلىنى ئۆزگەرتىش لايىھەسىنى تۈزۈش؛
    (8) شىركەتنىڭ ئىچكى باشقۇرۇش ئاپپاراتىنى قۇرۇشنى قارار قىلىش؛
    (9) شىركەتنىڭ دىرېكتورىنى تەكلىپلىك تەيىنلەش ياكى ۋەزىپىدىن قالدۇرۇش ۋە ئۇلارنىڭ ئىش ھەققىگە دائىر ئىشلارنى قارار قىلىش ھەمدە دىرېكتورنىڭ كۆرسىتىشى بىلەن، شىركەتنىڭ مۇئاۋىن دىرېكتورى، مالىيەگە مەسئۇل خادىمىنى تەكلىپلىك تەيىنلەش ياكى ۋەزىپىدىن قالدۇرۇش ۋە ئۇلارنىڭ ئىش ھەققىگە دائىر ئىشلارنى قارار قىلىش؛
    (10) شىركەتنىڭ ئاساسىي باشقۇرۇش تۈزۈمىنى تۈزۈش؛
    (11) شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن باشقا خىزمەت ھوقۇقى.
    47 – ماددا مۇدىرىيەت يىغىنىنى باش مۇدىر ئاچىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ؛ باش مۇدىر خىزمەت ۋەزىپىسىنى ئادا قىلالمىسا ياكى ئادا قىلمىسا، يىغىننى مۇئاۋىن باش مۇدىر ئاچىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ؛ مۇئاۋىن باش مۇدىر خىزمەت ۋەزىپىسىنى ئادا قىلالمىسا ياكى قىلمىسا، مۇدىرلارنىڭ تەڭدىن تولىسى كۆرسەتكەن مۇدىر يىغىننى ئاچىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ.
    48 – ماددا مۇدىرىيەتنىڭ كېڭىشىش ئۇسۇلى ۋە ئاۋاز بېرىش تەرتىپى مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەندىن سىرت، شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ.
    مۇدىرىيەت كېڭەشكەن ئىشلار توغرىسىدا چىقىرىلغان قاراردىن يىغىن خاتىرىسى قالدۇرۇشى، يىغىنغا قاتناشقان مۇدىرلار يىغىن خاتىرىسىگە ئىمزا قويۇشى كېرەك.
    مۇدىرىيەتنىڭ قارارىغا ئاۋاز بېرىشتە، بىر ئادەم بىرلا ئاۋاز بېرىش تۈزۈمى يولغا قويۇلىدۇ.
    49 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدە دىرېكتور قويۇلسا بولىدۇ، تەكلىپلىك تەيىنلەش ياكى ۋەزىپىدىن قالدۇرۇشنى مۇدىرىيەت قارار قىلىدۇ. دىرېكتور مۇدىرىيەت ئالدىدا جاۋابكار بولىدۇ، تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقىنى يۈرگۈزىدۇ:
    (1) شىركەتنىڭ ئىشلەپچىقىرىش، تىجارەت خىزمىتىگە رىياسەتچىلىك قىلىش، مۇدىرىيەتنىڭ قارارىنى يولغا قويۇش؛
    (2) شىركەتنىڭ يىللىق تىجارەت پىلانى ۋە مەبلەغ سېلىش لايىھەسىنى يولغا قويۇش؛
    (3) شىركەتنىڭ ئىچكى باشقۇرۇش ئاپپاراتىنى قۇرۇش لايىھەسىنى تەييارلاش؛
    (4) شىركەتنىڭ ئاساسىي باشقۇرۇش تۈزۈمىنى تەييارلاش؛
    (5) شىركەتنىڭ كونكرېت قائىدە – نىزاملىرىنى تۈزۈپ چىقىش؛
    (6) شىركەتنىڭ مۇئاۋىن دىرېكتورى ۋە مالىيەگە مەسئۇل خادىمىنى تەكلىپلىك تەيىنلەش ياكى ۋەزىپىدىن قالدۇرۇش ھەققىدە تەكلىپ بېرىش؛
    (7) مۇدىرىيەتنىڭ قارارى بىلەن تەكلىپلىك تەيىنلىنىدىغان ياكى ۋەزىپىدىن قالدۇرۇلىدىغانلاردىن باشقا مەسئۇل خادىملارنى تەكلىپلىك تەيىنلەش ياكى ۋەزىپىدىن قالدۇرۇشنى قارار قىلىش؛
    (8) مۇدىرىيەت بەرگەن باشقا خىزمەت ھوقۇقى.
    شىركەت نىزامنامىسىدە دىرېكتورنىڭ خىزمەت ھوقۇقى توغرىسىدا ئايرىم بەلگىلىمە بولسا، شۇ بەلگىلىمە بويىچە بولىدۇ.
    دىرېكتور مۇدىرىيەت يىغىنىغا سىرتتىن قاتنىشىدۇ.
    50 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركەتلىرىنىڭ پايچىك سانى ئازراق، كۆلىمى كىچىكرەك بولسا، بىر ئىجرائىي مۇدىر قويۇشقا بولىدۇ، مۇدىرىيەت قۇرۇلمايدۇ. ئىجرائىي مۇدىر شىركەتنىڭ دىرېكتورلۇقىنى قوشۇمچە ئۆتىسە بولىدۇ.
    ئىجرائىي مۇدىرنىڭ خىزمەت ھوقۇقى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ.
    51 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدە نازارەتچىلىك ھەيئىتى قۇرۇلىدۇ، ئۇنىڭ ئەزاسى ئۈچتىن ئاز بولمايدۇ. پايچى سانى ئازراق ياكى كۆلىمى كىچىكرەك بولغان چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدە نازارەتچىلىك ھەيئىتى قۇرۇلماي، بىر – ئىككى نازارەتچى قويۇلسا بولىدۇ.
    نازارەتچىلىك ھەيئىتى پايچىكلار ۋەكىلى ۋە شىركەتنىڭ مۇۋاپىق نىسبەتتىكى ئىشچى – خىزمەتچىلەر ۋەكىللىرىدىن تەركىب تاپىدۇ، بۇنىڭ ئىچىدە ئىشچى – خىزمەتچىلەر ۋەكىللىرىنىڭ نىسبىتى ئۈچتىن بىر قىسىمدىن كەم بولسا بولمايدۇ، كونكرېت نىسبىتى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ. نازارەتچىلىك ھەيئىتىدىكى ئىشچى – خىزمەتچىلەر ۋەكىللىرىنى شىركەتتىكى ئىشچى – خىزمەتچىلەر ئىشچى – خىزمەتچىلەر قۇرۇلتىيى، ئىشچى – خىزمەتچىلەر يىغىنى ياكى باشقا شەكىللەر بىلەن دېموكراتىك سايلام ئارقىلىق ۋۇجۇدقا كەلتۈرىدۇ.
    نازارەتچىلىك ھەيئىتىگە بىر رەئىس قويۇلىدۇ، ئۇنى بارلىق نازارەتچىلەرنىڭ تەڭدىن تولىسى سايلام ئارقىلىق ۋۇجۇدقا كەلتۈرىدۇ. نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ يىغىنىنى نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ رەئىسى ئاچىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ؛ نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ رەئىسى خىزمەت ۋەزىپىسىنى ئادا قىلالمىسا ياكى ئادا قىلمىسا، نازارەتچىلەرنىڭ تەڭدىن تولىسى كۆرسەتكەن نازارەتچى نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ يىغىنىنى ئاچىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ.
مۇدىر، ئالىي باشقۇرغۇچى نازارەتچىلىكنى قوشۇمچە ئۆتىسە بولمايدۇ.
    52 – ماددا نازارەتچىنىڭ ھەر نۆۋەتلىك ۋەزىپە مۇددىتى ئۈچ يىل بولىدۇ. نازارەتچىنىڭ ۋەزىپە مۇددىتى توشۇپ، ئۇدا سايلانسا، داۋاملىق ۋەزىپە ئۆتىسە بولىدۇ.
    نازارەتچى ۋەزىپە مۇددىتى توشقان بولسىمۇ، ۋاقتىدا ئۆزگەرتىپ سايلانمىغانلىقتىن ياكى نازارەتچى ۋەزىپە مۇددىتىدە خىزمىتىدىن ئىستېپا سورىغانلىقتىن، نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ ئەزاسى قانۇندا بەلگىلەنگەن ئادەم سانىغا يەتمىسە، ئۆزگەرتىپ سايلانغان نازارەتچى تەيىنلىنىشتىن ئىلگىرى، ئەسلىدىكى نازارەتچى قانۇن، مەمۇرىي نىزاملار ۋە شىركەت نىزامنامىسىدىكى بەلگىلىمە بويىچە نازارەتچىلىك ۋەزىپىسىنى ئادا قىلىشى كېرەك.
    53 – ماددا نازارەتچىلىك ھەيئىتى، نازارەتچىلىك ھەيئىتى قۇرۇلمىغان شىركەتلەردىكى نازارەتچى تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقىنى يۈرگۈزىدۇ:
    (1) شىركەت مالىيەسىنى تەكشۈرۈش؛
    (2) مۇدىر، ئالىي باشقۇرغۇچىنىڭ شىركەتتىكى ۋەزىپە ئۆتەش ھەرىكىتىنى نازارەت قىلىش، قانۇن، مەمۇرىي نىزاملارغا، شىركەت نىزامنامىسىگە ياكى پايچىكلار كېڭىشىنىڭ قارارىغا خىلاپلىق قىلغان مۇدىر ۋە ئالىي باشقۇرغۇچىنى قالدۇرۇۋېتىش ھەققىدە تەكلىپ بېرىش؛
    (3) مۇدىر، ئالىي باشقۇرغۇچىنىڭ ھەرىكىتى شىركەتنىڭ مەنپەئىتىگە زىيان يەتكۈزگەندە، مۇدىر ۋە ئالىي باشقۇرغۇچىدىن تۈزىتىشنى تەلەپ قىلىش؛
    (4) پايچىكلار كېڭىشى يىغىنىنى ۋاقىتلىق ئېچىش تەكلىپى بېرىش، مۇدىرىيەت مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن پايچىكلار كېڭىشى يىغىنىنى ئېچىش ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىش مەسئۇلىيىتىنى ئادا قىلمىغاندا، پايچىلار كېڭىشى يىغىنىنى ئېچىش ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىش؛
    (5) پايچىكلار كېڭىشى يىغىنىغا تەكلىپ بېرىش؛
    (6) مۇشۇ قانۇننىڭ 151 – ماددىسىدىكى بەلگىلىمە بويىچە، مۇدىر ۋە ئالىي باشقۇرغۇچى ئۈستىدىن دەۋا قىلىش؛
    (7) شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن باشقا خىزمەت ھوقۇقى.
    54 – ماددا نازارەتچى مۇدىرىيەت يىغىنىغا سىرتتىن قاتناشسا بولىدۇ ھەمدە مۇدىرىيەت يىغىنى قارار قىلغان ئىش ئۈستىدە سۈرۈشتۈرمە قويسا ياكى تەكلىپ بەرسە بولىدۇ.
    نازارەتچىلىك ھەيئىتى، نازارەتچىلىك ھەيئىتى قۇرۇلمىغان شىركەتتىكى نازارەتچى شىركەتنىڭ تىجارىتىدە غەيرىي ئەھۋالنى بايقىغاندا تەكشۈرسە بولىدۇ؛ زۆرۈر تېپىلغاندا، بوغالتىرلىق ئورنى قاتارلىقلارنى خىزمىتىگە ھەمكارلىشىشقا تەكلىپ قىلسا بولىدۇ، خىراجەتنى شىركەت چىقىرىدۇ.
    55 – ماددا نازارەتچىلىك ھەيئىتى ھەر يىلى ئاز دېگەندە بىر قېتىم يىغىن ئاچىدۇ، نازارەتچى نازارەتچىلىك ھەيئىتى يىغىنىنى ۋاقىتلىق ئېچىش ھەققىدە تەكلىپ بەرسە بولىدۇ.
    نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ كېڭىشىش ئۇسۇلى ۋە ئاۋاز بېرىش تەرتىپى مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەندىن باشقا، شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ.
    نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ قارارىنى نازارەتچىلەرنىڭ تەڭدىن تولىسىنىڭ ماقۇللۇقىدىن ئۆتكۈزۈش كېرەك.
    نازارەتچىلىك ھەيئىتى قاراپ چىققان ئىشلار ئۈستىدە چىقارغان قاراردىن يىغىن خاتىرىسى قالدۇرۇشى، يىغىنغا قاتناشقان نازارەتچىلەر يىغىن خاتىرىسىگە ئىمزا قويۇشى كېرەك.
    56 – ماددا نازارەتچىلىك ھەيئىتى، نازارەتچىلىك ھەيئىتى قۇرۇلمىغان شىركەتتىكى نازارەتچىنىڭ خىزمەت ھوقۇقىنى يۈرگۈزۈشىگە كېتىدىغان خىراجەتنى شىركەت چىقىرىدۇ.
    3 – پاراگراف بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى ھەققىدە ئالاھىدە بەلگىلىمە
    57 – ماددا بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ قۇرۇلۇشى ۋە ئۇنىڭ تەشكىلىي ئاپپاراتىغا بۇ پاراگرافتىكى بەلگىلىمىلەر تەتبىقلىنىدۇ؛ بۇ پاراگرافتا بەلگىلىمە بولمىسا، بۇ بابنىڭ 1 –، 2 – پاراگرافىدىكى بەلگىلىمىلەر تەتبىقلىنىدۇ.
    بۇ قانۇندا ئېيتىلغان بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى بىرلا تەبىئىي شەخس پايچىك بولغان ياكى بىرلا قانۇنىي ئىگە پايچى بولغان چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنى كۆرسىتىدۇ.
    58 – ماددا بىر تەبىئىي شەخس مەبلەغ سېلىپ بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدىن بىرنىلا قۇرسا بولىدۇ. بۇ بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى مەبلەغ سېلىپ، بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدىن يەنە بىرنى قۇرسا بولمايدۇ.
    59 – ماددا بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى شىركەتنى تىزىمغا ئالدۇرغاندا، تەبىئىي شەخس ياكى قانۇنىي ئىگىنىڭ شېرىكسىز ئىكەنلىكىنى ئىزاھلىشى ھەمدە شىركەتنىڭ تىجارەت كىنىشكىسىگە يېزىپ قويۇشى كېرەك.
    60 – ماددا بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ نىزامنامىسىنى پايچىك چىقىرىدۇ.
    61 – ماددا بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىدە پايچىكلار كېڭىشى تەسىس قىلىنمايدۇ، پايچىك مۇشۇ قانۇننىڭ 37 – ماددىسىنىڭ 1 – تارمىقىدا كۆرسىتىلگەن ئىشلار ھەققىدە يازما قارار چىقىرىشى ھەمدە پايچىك ئىمزا قويغاندىن كېيىن شىركەتكە ئەنگە ئالدۇرۇشى كېرەك.
    62 – ماددا بىر كىشىلىك چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى ھەر بىر بوغالتىرىيە يىلى ئاخى?

分享到 微信 更多

copyright ©2016 ATAMAN.ALL Rights Reserved |  Designed by Dildost Co.,Ltd | 新ICP备17000259号-1 新公网安备 65010202000416号

<